فارسي دري, زبان مهاجر يا بومي در ايران؟

                                                              حسن راشدی (قسمتی از کتاب "ترکان و...." )

کسانيکه مي­گويند فارسي دري ادامة زبان پهلويي است که در زمان ساسانيان در مناطق فارس متداول بود راهي کاملاً خطا مي­پيمايند و اين گفته­ها را بدون پايه و برهان علمي و تنها از سر تعصب بر زبان مي­آورند که بر مردم فارس زبان گفته باشند زبان آنها با آمدن زبان بيگانه دري از ميدان بدر نرفته و بر حيات خود ادامه داده است !

اگر زبان دري ادامة زبان پهلوي يا فهلوي مردم شيراز و ديگر شهرهاي استان فارس بوده, چرا سعدي شيرازي در قرن هفتم هجري همزمان با زبان دري, به فهلوي يا پهلوي که صدها سال هم تحت تأثير زبان دري بوده شعر سروده است؟

اگر ما مي­گوئيم زبان ترکي امروز آذربايجان ادامة زبان ترکي هزار سال پيش و در تداوم زبان کتاب «دده قورقود» است غيرممکن است استاد شهريار در کنار اثر معروف «حيدربابايه سلام» که به زبان ترکي امروز است به زبان هزار سال پيش ترکي, يعني به زبان دده قورقود هم منظومه­اي بسرايد و ديواني به اين زبان داشته باشد ! اما استاد شهريار علاوه بر زبان ترکي, به زبان فارسي که زبان جداگانه و متفاوت از ترکي است نيز شعري سروده و ديواني تنظيم کرده است, همانطوريکه سعدي شيرازي هم به دو زبان جداگانه فارسي دري (زبان مرسوم دربار), و پهلوي (زبان بومي و اصلي مردم فارس) ديوان تنظيم کرده است!

اگر فارسي دري در تداوم زبان پهلوي بود. چرا تا قرن هفتم هجري حتي يک بيت شعر در منطقة استان فارس که مسکن اصلي فارس زبانان است به فارسي دري سروده نشده است و يک سطر نثر, به زبان دري تا قرن هفتم هجري در اين مناطق نوشته نشده است؟! 

پايان نامه هاي توركولوژي (تُركي شناسي) ايران

                                                                      مئهران باهاري

در ايران زبان اكثريت مردم يعني تركي نه تنها رسمي و دولتي نيست، بلكه در معرض تبعيض و تضييقات ... قرار دارد، هيچ موسسه آموزشي و رسانه عمومي بدين زبان وجود ندارد و طبيعتا از هيچگونه مركز و نهاد رسمي تحقيقاتي و آكادميك براي بررسي و تفحص و حفظ زبان، فرهنگ، ادبيات و ميراث هنري، علمي، تاريخي ملت ترك در اين كشور نيز خبري نيست. از اينرو در اين كشور در باره تركولوژي و لهجه شناسي تركي و ديگر مسائل مربوطه نيز آثار علمي و تحقيقات آكادميك پيگير و قابل ملاحظه اي انجام نگرفته است.

با اينهمه با رشد خودآگاهي و شعور ملي ترك در سراسر مناطق ترك نشين در ايران و نيز افزايش رغبت عمومي به زبان و ادبيات تركي بويژه در ميان نسل جوان ترك و غير ترك ما شاهد تعداد روزافزون پايان نامه ها و تحقيقات دانشجويان در مورد مسائل تركان ايران مي باشيم. اين اقدامات اوليه هرچند پراكنده بوده و داراي كاستيها و نقصانهائي نيز باشند اما بي شك مي بايست به عنوان مطلع علم و شاخه مستقل تركولوژي ايراني بشمار آيند.

در زير نمونه اي از اين پاياننامه هاي هدايت شده و تحقيقات در باره زبانشناسي تركي، لهجه شناسي تركي و توركيسمها در زبان فارسي آورده شده است.

            يئني ريال ،  يوخسا  يئني تومن ؟!

                     ياديما دوشدو ايلك مقاله مي " ريال ، يوخسا تومن ؟ ! "  باشليغي آلتيندا 1383- جو ايل و  "يارپاق " نشريه سي يئني جه ياييلماغا باشلاياندا بو  درگي يه  يوللاميشديم  .

هله او واختلار ، ايران پول واحدي نين صفرلريندن آزالتماق فيكيري ده ، دؤولت آداملاريندا يوخ ايدي .

  بير ايل- بير ايل ياريم بو جرياندان سونرا  فارس مطبوعاتيندا بو موضوع حاقدا دؤولت مسئوللاري طرفيندن بحث لر مئيدانا آتيلدي و ايران پولونون اوستوندن بير ، يوخسا اوچ صفر ين  گؤتورلمه سي  فيكيري، ديه رسيز " ريال " ين اليندن قورتولماق اوچون ياراندي !

ظاهرا بير صفر گوتوروب و "ريال "ي  "تومن " ائله مك چوخ راحات بير ايش ايدي  و هئچ بير اقتصادي حئسابلاماغا دا احتياج يوخ ايدي، چونكي اونسوزدا آيليق آلانلار  حقوقلاريني، و تاجيرلر بانك حئسابلاريني  ريال لا يوخ تومن له  حئسابلاييرديلار ، آما

  (خلاصه مقاله  " تاريخچه فشرده رسميت زبان تركي در ايران " )

                                                                                       مئهران باهارلي


زبان رسمي و يا دولتي، زباني است كه از سوي يك دولت بدان موقعيت قانوني ويژه اي مانند كاربرد در امور اداري، مجلس قانونگذاري، سيستم قضائي يك كشور و .... اعطا شده باشد. اين تعريف هرچند مربوط به عصر حاضر است اما با دقت و صحت كافي مي تواند در باره زبانهاي دولتي در تاريخ نيز بكار برده شود.

به گواهي هزاران سند و مدرك تاريخي، زبان تركي اقلا در يك هزار سال اخير - در برخي دوره ها به همراه فارسي و اغلب بدون آن- يكي از زبانهاي رسمي و دولتي دولتهاي توركي حاكم بر اراضي ايران امروزي بوده و در صدور فرمانها، مكاتبات نهادهاي گوناگون دولتي، انتشارات و اسناد و مدارك رسمي دولتي، ديپلماسي بين المللي و ارتباطات ديپلماتيك خارجي، مناسبات رسمي بين سران دولتها، چاپ اسكناسها و ضرب سكه و ... بكار رفته است.

در پی توسعه بیشتر دموکراسی در ترکیه انجام گرفت 

 اعطای حقوق بیشتر مدنی به  اقلیت های زبانی  در ترکیه

تلویزیون دولتی ترکیه ( آنکارا) :

فعالیتهای مربوط به روند طرح اصلاحات دمکراتیک در ترکیه با تمام شتاب، ادامه دارد.

سرعت این روند که به دنبال تبدیل شدن تسلیم تروریستهای پ ک ک به یک نمایش ، کاهش یافته بود، به دنبال برگزاری اجلاس دو روز پیش حکومت ، بار دیگر شتاب گرفت.

در حالیکه مجلس ترکیه آماده می شود تا در تاریخ دهم نوامبر ( ۱۹ آبان )  لایحه طرح اصلاحات دمکراتیک را مورد بررسی قرار دهد، جزئیات مربوط به این طرح نیز در حال روشن شدن است.

گيريش 

ايلک دفعه, ۱۳۷۶- جي ايل, ديليميزي سيستماتيک سويّه­ده کرج شهري­نين «گوهردشت» (رجايي شهر) آدلانان شهرجيگينده و بو شهرجيگين مسجدينه باغلي بير مکاندا تدريس ائتديم.

او ايل, ياي تعطيللري باشلانماقداايدي. فاصله­سي ائوميزدن چوْخ دا اوُزاق اوْلمايان محل مسجيديندن, گوٍن اوْرتايا ياخين اوُجا سس­ايله بير اعلان اوْخوندو:

«بسم­الله­الرّحمن­الرّحيم- , قابل توّجه اهالي محترم رجايي شهر, کوي کارمندان شمالي

در طول تعطيلات سه­ماهه تابستان, مسجد امام­جعفر صادق(ع) در نظر دارد دورة کلاسهاي زبان انگليسي, آلماني, عربي و آذري برگزار نمايد, از خانواده­هاي محترم دعوت مي­شود جهت ثبت­نام. . . .»

جومله­نين ايچينده گلن «آذري» سؤزونو ائشيتديکده قوُلاغيما اينانماديم !

بير داها اعلان تيکرار اوْلدوقدا, شوٍبهه­م آزالدي, لاکين يئنه اينانا بيلميرديم کي, کرج ده آذربايجان توٍرکجه­سينده کلاس قوْيولسون !

خبرين دوٍزگون اوْلدوغونو, مسجد کيتابخاناسيندان کيتاب آليب ائوه گتيرن قيٌزيم منه بيلديردي. او, حتي کلاسلاردا ايشتراک ائدن اؤيرنجيلرين شهريه­سي­نين مبلغيني­ده اؤيرنميشدي:

انگليس و آلمان ديلي        ۱۰۰۰ توٍمن

عرب و آذري ديلي            ۹۰۰ توٍمن

قيٌزيم, توٍرکجه کلاسين نه واخت, باشلاناجاغيني مسجيد مسئوللاريندان سوْروشدوقدا دئميشديلر:

«فعلاٌّ استادي براي زبان آذري نداريم اگر استاد پيدا نشود احتمالاٌّ دورة آذري را لغو مي­کنيم». بو سؤزلري ائشيدن قيٌزيم ائوه گليب جرياني منه سؤيله­ديکده تئز اؤزومو مسجيده يئتيرديم و توٍرکجه کلاسيندا درس وئرمه­يه حاضيرليغيمي بيلديرديم.

سؤزو چوْخ اوُزاتمادان, دئييم­کي, اينگيليس ديلي­ايله توٍرک ديلي کلاسلاري تشکيل تاپدي؛ لاکين آلمان ديلي­ايله عرب ديلينه آد يازديران آز اوْلدوقدان بو کلاسلار قوُرولمادي!

به مناسبت نزدیک شدن سالگرد بزرگداشت مولانا مولوی 

(از نویسنده  افغانستانی: سعید نسفی)

جناب محترم السلام علیکم
خواهشمند است این نامه منتشر شود

حضرت مولانا جلال‌الدین بلخی ثم رومی در بلخ یا مرکز (ترکستان جنوبی) که فعلا مربوط مملکت افغانستان می‌باشد تولد یافته و زبان مادری‌اش ترکی و زبان دومی‌اش دری بوده، طوریکه در ترکستان افغانستان همه ترکی زبانان به عین شکل زبان دومی‌شان دری می‌باشد. مولانا در سن 6 سالگی با پدرش سلطان‌العلما از طریق ایران به قونیه ترکیه امروزی هجرت نموده است و در ا یران با شیخ فریدالدین عطار ملاقات نموده، تمام علاقه و ارتباط مولانا بجز از چند روز در خا ک ایران و مردم ایران همینقدر بوده و بس.

مولانا در خانۀ خود بزبان ترکی اوزبیکی صحبت می‌نمود و تاجیکی را طوریکه از اشعار او برمی‌آید بحد عالی می‌دانسته و وی اشعار ترکی بسیار دارد او گوید:

ترکی همه ترکی کند
تا جیک تا جیکی کند

من ساعتی ترکی کنم
یک لحظه تاجیکی کنم

گویا تنها لحظۀ تاجیکی گوی‌های او شعر سرودن وی است وبس. اگر او ایرانی می‌بود و یا به ایران تعلق می‌داشت چرا به ایران حیات بسر نبرد؟ و معلوم است که او ترک بوده و با ترکان ترکیه احساس آرامش و قومیت و هم‌زبانی می‌نموده است. حضرت مولانا ترک بودن خود را اینطور ثابت می‌نماید و پاسخ این سوال را که مولانای رومی از کجا است از خود او بپرسیم.

بازگشت به خويشتن!

 (" ترکان " کیتابیندان  ارشاد اداره سینده حذف اولموش بولوم! )

در پي قيام انقلابي مردم ايران در سالهاي ۱۳۵۶-۱۳۵۷ هـ . ش بر عليه حکومت پهلوي, و سقوط اين خاندان که ظلم و ستم را بر کليه مردم ايران, و ناعدالتي, تحقير و توهين مضاعف را برغيرفارس زبانان, بخصوص بر ترکان تحميل کرده بود, آزادي نسبي زبان و فرهنگ مردم آذربايجان و ديگر غيرفارس زبانان فراهم گرديد و جوانان تحصيلکرده و روشنفکران آذربايجاني که در پي هويت گم شده خود بودند به مطالعه زبان, فرهنگ و تاريخ واقعي خود پرداختند.

در اواخر سالهاي دهه شصت و اوايل هفتاد و پس از پايان جنگ ايران و عراق که آرامش برکشور حکمفرما شد, و به دنبال هويت جويي دانشجويان آذربايجاني دانشگاههاي تهران, تبريز و ديگر شهرها در راستاي رسيدن به حقوق معنوي خود, آنها خواستار به اجرا در آمدن اصل ۱۵ و ۱۹ قانون اساسي که خونبهاي شهداي زمان انقلاب بود شدند؛ اين اصول, تحصيل به زبانهاي غيرفارسي از جمله ترکي را در مدارس و دانشگاهها در کنار زبان فارسي آزاد, و برابري حقوق مردم ايران بدون توجه به زبان و نژاد و قوميت را اعلام مي­کرد.

 لاکن افرادي که افکار نژادگرايانه و ضد ترکي دوران حاکميت پهلوي در وجود آنها ريشه دوانده بود و احتمالاً رأي و نظرشان هم در بعضي مواقع نافذ در تعدادي از مسئولين کشور بود در اجراي اين اصل مسلمِ قانون اساسي سنگ اندازي کردند!

 با گذشت سالهاي متمادي از پيروزي انقلاب اسلامي, اجراي اين اصول با بي­توجهي روبرو شد تا اينکه حرکتي خودجوش و بر خاسته از ميان طبقات مختلف مردم آذربايجان پديد آمد که پيش قراولان آن, نويسندگان, شعرا, محققين, اديبان, روشنفکران, بخصوص دانشجويان بودند. اينان معتقد به وحدت واقعي و از دل برآمده مردم ايران با اجراي اين اصول و در چارچوب قانون اساسي و دور از جار و جنجال بودند و اعتراض به انحصار طلبي و فزون خواهي عده­اي داشتند که همة امکانات مادي و معنوي کشور را براي يک قوم و يک زبان و يک فرهنگ مي­خواستند. آنها براي رساندن پيام مردم خويش به گوش مسئولين کشوري که بعضي از آنها مي­گفتند ما حاضريم به زبان ترکي در مدارس و دانشگاهها تدريس شود ولي کسي از آن استقبال نمي­کند,[1] اجتماع در روز تولد بابک خرمدين, در دومين جمعه تيرماه را روز مناسبي براي نشان دادن ارادة ملّي مردم آذربايجان در مورد خواسته­هاي بحق و قانوني تشخيص دادند و از سال ۱۳۷۹ , صدها هزار نفر از اقشار مختلف مردم در پاي قلعه بابک واقع در نزديکي "کليبر" در آذربايجان شرقي گردآمده و با اجتماع عظيم خود علاوه بر اجراي برنامه­هاي فرهنگي و هنري, خواستار به اجرا در آمدن اصول ۱۵, ۱۹ و ۴۸ قانون اساسي شدند.

در سال ۱۳۸۰ , اجتماع در اين قلعه را بيشتر از ۳۰۰ هزار نفر گفتند[2] و در سال ۱۳۸۱ حضور مردم در پاي قلعه و در دومين جمعه تيرماه را بين ۴۰۰-۵۰۰ هزار نفر حدس زدند.[3] .

    "موران" طبیعتی یازدا

                         اؤلومومه سئوینیرم !

" بو مقاله 1383 – جو ایل " یارپاق "  نشریه سینده چاپ اولموشدو ؛ لاکین من یئنه بو مقاله ده کی   فیکیرلریمده اولدوغوما گؤره اونو بو وئبلاگدادا گتیریرم . "

" اؤلومومه سئوینیرم "  بو سؤز یقین کی ، چوخلارینی شاشیرا بیلر ؛ آما، اینانین کی،  منیم بو دئدیگیم قیسا جمله ، ایناندیغیم بیر  گئرچکدیر !

15 یاشیمدان دوغولدوغوم  کندیمیزدن آیریلاندان بو گونه کیمی ،  گؤردویوم یوخولارین یوزه دوخسان بئشینی کندیمیزده گؤرموشم؛ ائله ایندی ده گؤرورم !

اؤلندن سونرا بو کندده دفن اولاجاغیمادا ایندی دن سئوینیرم؛ لاپ ائله ایکی- اوچ یاشلی بیر اوشاق ، اویونجاقدان سئوینَن کیمی !

بئله خیال ائتمه یین بیزیم کند "نوفل لوشاتو " کندی کیمی دیر ، یوخ. اونون قیرخ دان چوخ ائوی یوخدور ، اؤزوده چیک کرپیجدن؛ ائله لاپ گؤردویونوز آذربایجانین باشقا کندلری کیمی، بلکه ده او کندلرین یوخسوللاریندان بیری!

سون ایللرده ، بیر نئچه ائو ، قیرمیزی کرپیجدن – سئمنت دن تیکیلیب؛ مدرسه سی- درمانگاهی دا ائله قیرمیزی کرپیجدن دیر ؛ آنجاق بونلارین هئچ بیریسی منیم 15 یاشیم اولان زامان یوخ ایدی !

35 ایل بوندان قاباقلا بو گونکو  کندیمیزده چوخ شئی لر دگیشیب ، حتی آداملاردا. آما بیر شئی ثابیت قالیب ، اودا کندیمیزین قیرخ ائوی دیر !

۳۵  ایل بوندان قاباق بو کند ده قیرخ ائو واریدی ، ایندی ده قیرخ ائو وار !  هله بو کند چوخ شانسلی کند دیر کی ، ساکینلریندن بوتونلوکله بوشالماییب چوخلو آذربایجان کندلری کیمی !

بو قیرخ ائولی کندین  ساکینلری نین چالیشماسی ایله ، سون ایللرده دؤولت طرفیندن بو کنده  " بخش موران " امتیازی عنایت اولدوقدا ، بیر عده : " هله قوی قالاق بلکه بیر یئره چاتدی بو کند "  دئیه ، اونو  یئر اوزوندن سیلینمکدن قورویوب ساخلامیشدیر !

          شوونیسم خطرناک !   

                                                    حسن راشدی  ۱۷/ ۷ /۸۸ 

"اخیراً مقاله ای از طرف فردی به نام  داوود مهرانی در مجله فردوسی( که طرز تفکر گردانندگان این مجله بر همه روشن است) در  شماره 77 و 78 (شماره های تابستان ) چاپ شده بود که در این نوشته آقای مهرانی با عنوان "پان ترکیسم وطنی" باصطلاح نقدی بر کتاب " ترکان" اینجانب نوشته بودند . اما این باصطلاح مقاله نه مقاله ای علمی و نقادانه  در ردّ موضوعات مطرح شده در کتاب " ترکان" ، بلکه بیشتر ناسزا گویی از سر عصبانیت و ناچاری بوده است !

لذا اینجانب جوابیه ایی در موضوع مقاله گونه آقای داوود مهرانی با عنوان " شوونیسم خطرناک "  نوشته به سردبیر و مدیر مسئول مجله فردوسی ارسال کرده و خواستار چاپ آن  طبق قانون مطبوعات، در شماره 79 آن مجله شدم ."

 اینک متن این مقاله تقدیم خوانندگان گرامی می گردد:

اخیرا مقاله گونه ای از طرف آقای داوود مهرانی  با عنوان "پان ترکیسم وطنی " باصطلاح در ردّ موضوعات مطرح شده در کتاب " ترکان و بررسی تاریخ ، زبان و هویت آنها در ایرانِ "  اینجانب در شماره های 77 و 78 آن مجله چاپ شده بود ؛ ولی  به اذعان خود آقای مهرانی از آنجائیکه ایشان "نه محقق هستند، نه مورخ و نه نویسنده حرفه ای" در این مقاله  دچار احساسات نژادپرستانه و اشتباهات فاحش ادبی  و تاریخی شده اند !

      ای کاش فردی که حداقل در یکی از این مقوله مهارتی داشت به نقد این کتاب می پرداخت، چرا که کسی که مهارتی در موضوع کتاب ندارد نباید اقدام به نقد کتابی کند که متونش بر اساس  مستندات معتبر تاریخی و فرهنگی است.

     از همین رهگذر است که آقای مهرانی بدون وارد شدن به حوزه نقد کتاب ترکان، از همان شروع نوشته های خود، دچار تعصب افراطی شده و احساسات و نفرت درونی خویش را با کلمات و عباراتی نه در حد یک نویسنده منتقد بلکه در قامت یک راسیست بیان داشته است!

از آنجائیکه آقای مهرانی نه اطلاعات تاریخی چندانی دارند و نه تحقیقاتی در زمینه موضوع کتاب انجام داده اند و اطلاعاتشان هم در این زمینه ناچیز است، دچار اشتباهات تاریخی ، ادبی و فرهنگی فاحش هم شده اند.

ایشان در همان قسمت اول مقاله اشان از سر عصبانیت و تعصب افراطی که نتیجه القائات شوونیسم افراطی فارس از زمان حاکمیت خاندان پهلوی است، حتی تشخیص اینکه ترک و مغول دو مقوله جدا از هم هستند را نمی دانند!

ایشان به جای نقد موضوعات کتاب "ترکان" و آوردن اسناد قابل قبول و دادن رفرنسهای تاریخی برای ردّ موضوعهایی که معترض آن است دچار احساسات پان ایرانیستی و یا در حقیقت پان فارسیستی شده به نقل شعرهای احساساتی باصطلاح  وطن پرستانه می پردازد:

"ترا ای کهن پیر جاوید برنا

ترا دوست دارم اگر دوست دارم

ترا گران مایه دیرینه ایران(1)

ترا ای گرامی گهر دوست دارم"! 

                                             وزارت بهداشت اعلام کرد 

      مدارک دانشگاه های ارمنستان و اوکراین معتبر نیست  

ایسنا: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تحصیل دانشجویان ایرانی را در دانشگاه های دولتی ارمنستان و اکراین غیر معتبر اعلام کرد. 

بر اساس آخرین بخشنامه صادر شده از سوی وزارت بهداشت، تحصیل دانشجویان ایرانی در رشته های علوم پزشکی در کشور ارمنستان و اوکراین از ابتدای سال 2010 میلادی ممنوع است و مدارک صادر شده از سوی این دانشگاهها در داخل کشور ارزیابی نمی شود .

گفتنی است کیفیت پایین تحصیلی، رشوه گیری و نبود هماهنگی در سیستم آموزشی از دلایل این تصمیم گیری اعلام شده است .

         اجماع سران کشورهای ترک زبان

نهمين نشست سران کشورهاي ترک زبان در شهر نخجوان جمهوری آذربایجان ظهر امروز آغاز شد.
به گزارش واحد مرکزي خبر از باکو، مقامات سياسي جمهوري آذربايجان، بررسي راهکارهاي نزديک شدن هر چه بيشتر کشورهاي ترک زبان و امضاي توافقنامه تشکيل شوراي همکاري اين کشورها را از جمله اهداف برپايي اين نشست دو روزه دانستند.
رئيسان جمهور چهار کشور ترکيه، قزاقستان، قرقيزستان و جمهوري آذربايجان در اين نشست حضور دارند

در این اجلاس که هدف از آن مذاکره پیرامون کیفیت توسعه هر چه بیشتر روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بین ملل ترک زبان میباشد، تصمیماتی در خصوص تشکیل  دبیرخانه دائمی برای پلاتفورم کشورهای ترک زبان اتخاذ خواهد شد.

احتمال می رود در این گرد هم آیی  موقعیت قره باغ اشغالی و رابطه ترکیه با ارمنستان نیز مورد مذاکره قرار گیرد.

                     30 میلیون " تراختور " !

                                                   حسن راشدی  ۸ مهر ۸۸

بو گونلر  "تیم تراکتور سازی" یئرینه "تراختور تیمی "  داها چوخ  آذربایجان میلّتی آراسیندا آغیزدان - آغیزا گزیر .

اگر 8- 9 ایل قاباق فارس دیللی لر " تراختور "  سؤزونو، آذربایجان فوتبال تیمیندن  طرفدارلیق ائدنلرین دیلیندن استهزا و مسخره ایله دئییر و اونلاری آلچاقلاتماق ایسته ییرلردیلرسه  بو گونلر  " تراختور " سؤزو بیر گوج عنصرینه و 30 میلیون ایراندا یاشایان تورکلرین سیمگه سینه چئوریلمیشدیر !

هئچ بیر کیمسه تخمین ائده بیلمزدی تراختور تیمی 8 ایلدن سونرا و فارسجا " لیگ برتر " آدلانان یئره گلیب چاتاندان سونرا بو قدر طرفدار تاپسین !

ایکی هفته قاباق، تراختورایله استقلال تیمی نین مسابقه سینی تبریزین " یادگار امام " استادیوموندا چوخلاری من کیمی جانلی اولاراق ایزله دی ؛ 70 مین نفردن چوخ آذربایجان اوستانلاری، تهران و حتی ایرانین اوزاق شهرلرینده یاشایان تورکلر بو استادیوما گلیب اؤز سئودیگی تیمی، یعنی تراختور تیمینی، اویونون ایلک باشلانیشیندان سونونا قدر تام اورَکدن تشویق ائتدیلر !

بونو هرکس گؤزو ایله گؤردو و تئلویزیوندان ایزله دی !

بونو، یالنیز عادی بیر فوتبال تیمیندن طرفدارلیق ائتمک یوخ، ایران جامعه سینده بیر وارلیق و هویتدن مدافعه ائتمک کیمی دگرلندیرمک اولار !

ایندیه کیمی، چوخلاریندا بئله بیر تصور یارانمیشدی کی، ایراندا یالنیز ایکی فوتبال تیمی نین ، یعنی پرسپولبس ایله استقلال تیمی نین چوخ سایدا و ایرانین هر یئرینده و هر شهرینده طرفدارلاری اولا بیلر ، و بو ایکی فوتبال تیمیندن باشقا هئچ بیر تیمه بو قدر طرفدار تاپیلا   بیلمز !

 لاکین 8 ایلدن سونرا "تراختور " تیمی نین "اوستون لیگه" ( لیگ برتر )ه یوکسلیب اینانیلماز سایدا طرفدارا صاحیب اولماسی بوتون معادله لری پوزدو !

گؤره سن " تراختور "  تیمی نین 8 ایلدن سونرا بو قدر طرفدار تاپماسی نین اؤزل بیر آنلامی وارمی ؟

بو سورغونون جاوابی نه اولورسا اولسون، لاکین بیر گئرچک وار :

" آذربایجاندا و ایرانین چئشیتلی بؤلگه لرینده یاشایان تورکلر ، داها اؤزلرینه و اؤز هویت و وارلیقلارینا حقارت گؤزو ایله یوخ ، افتخار گؤزو ایله باخیرلار "

و بو گون، بو هویتین بیر پارچاسی اولان تراختور فوتبال تیمیندن وار قوه لری ایله طرفدارلیق ائتمک بو مسئله یه آیدین دلیل دیر !

حدودا ایکی هفته قاباق، تبریزین " یادگار امام " استادیوموندا و تراختور ایله استقلال آراسیندا کئچیریلن مسابیقه ده حاضیر اولان 70 مین نفردن چوخ تراختور تیمی نین قیزغین طرفدارلاری، و استادیومون بیر طرفی؛  یاشا............سین  و باشقا طرفی؛ آذربا........یجان  دئمکله هر شئیی آنلادیردی.

لاکین بو مسابیقه دن سونرا تراختور تیمی نین 20 میلیون تومن جریمه اولماسی دوشوندوروجو بیر حالدیر !

گؤره سن هئچ تصور ائده بیلمه دیکلری و بو قدر طرفداری گؤرن بعضی لری، باشقا جوره دوشونورلر، یوخسا طرفسیز بیر قضاوت اساسیندا بو جریمه نی ایره لی سورموشلر ؟!

          آچیقلاما : " بو مقاله نئچه ایل قاباق " دونیا آنا دیلی گونو  " ایله باغلی اؤیرنجیسل مطبوعاتدا  چاپ اولموشدور ، لاکین مکتبلرین یئنی آچیلیشی ایله باغلی  یالنیز سوئیس . کانادا . بلژیک کیمی بیرینجی دونیا اؤلکه لری یوخ . عراق و افغانستان کیمی اوچونجو و دالی قالمیش اولکه لرده ده ان آزی ایکی دیلین رسمی دیل اولدوغو حالدا ایران داخیلینده ۳۰ میلیون تورک اوشاغی نین هله ده آنا دیلینده تحصیل آلماقدان محروم قالدیغی سببیندن یئنه ده اونون بو گونده یاییلماسینی یئرسیز گؤرمه دیک. "   

   به مناسبت روز جهانی زبان مادری                                                                                      

به پيشنهاد كشورهاي عضو سازمان جهاني يونسكو ، كنفرانس عمومي اين سازمان در نوامبر 1999 روزي را به عنوان« روز جهاني زبان مادري» اعلام كرد كه براي نخستين بار در 21 فوريه سال 2000 ميلادي ، در مقر يونسكو در پاريس، مراسمي به اين مناسبت برگزار گرديد. از آن سال به بعد در اغلب كشور ها و همه ساله در 21 فوريه (دوم - سوم اسفند) مراسمي به مناسبت روز جهاني زبان مادري برگزار مي‌گردد.

در اين مراسم اغلب سخنرانان بر لزوم تحصيل به زبان مادري ، جلوگيري از مستحيل شدن زبانهاي ملي و محلي در داخل زبانهاي رسمي و دولتي، و اهميت دادن به زبانهاي ملت‌ها و اقوامي كه از تحصيل به زبان مادري خود محرومند و اين زبانها در حال نابودي هستند تاكيد مي‌ورزند.

سازمان يونسكو براي فراهم كردن امكان دستيابي آسان به اطلاعات زباني ، وب سايتي را با نام

htt ://web world .unes Co.org / imd طراحي نمود تا مردم سراسر جهان اطلاعات دلخواه خود را در مورد زبان از اين منبع كسب كنند.

همچنين كميته پي گيري اعلاميه جهاني حقوق زبانها (Languge rights) وب سايتي را با مشخصات : www . Linguistic - de claration .org داير نموده و از اصل برابري همه زبانها مدافعه ميكند.

كار يونسكو در زمينه زبانها در اواسط دهه 1980 آغاز شد. گام اصلي ، راه اندازي جدي طرح لينگواپكس (Linguapax) در سال 1986 بود.

   سرنوشت 27 شهریور"روز ملّی شعر و ادب ایران" !

روز  27 شهریور  سال 1367 ، روز خاموشی استاد شهریار، شهریار سخن ایران و  آذربایجان است. شاعری که شعر ترکی " حیدر بابایه سلام " اش به نوشته بسیاری از مطبوعات(1) به بیش از 90 زبان زنده دنیا ترجمه شده است ، و از این منظر است که استاد شهریار شناخته شده ترین شاعر  آذربایجانی در دنیا بخصوص در بین کشورهای ترک زبان است .

در سال 1381 به پیشنهاد نماینده آذربایجانی مجلس شورای اسلامی و تصویب شورای انقلاب فرهنگی، به پاس گرامیداشت یاد و خاطره استاد شهریار و تحکیم مودّت و دوستی بین اقشار مختلف جامعه، روز بیست وهفتم شهریور ماه، " روز ملّی شعر و ادب ایران "  نامگذاری شد .

انتخاب چنین روزی به این نام هم بی دلیل نبود، چرا که اشعار فارسی شهریار چون، " علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را "، "آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا "، " ای وای مادرم "، " پیام به انیشتین "و دیگر اشعار استاد شهریار به عنوان شاعر معاصر مشهور خاص و عامّ، و خود وی مورد احترام قریب باتفاق جامعه ایران با زبانها و فرهنگهای گوناگون بود .

این نامگذاری بجا، استاد شهریار را به سمبل دوستی و اخوت بین ملل و اقوام کشور بخصوص به عنوان نماد و نماینده بارز ادب و فرهنگ ترکی آذربایجانی و فارسی کشور که سخنگویان این دو زبان اکثریت جمعیت کشور را تشکیل میدادند تبدیل کرد.

از طرفی شهریار، با اشعار ترکی اش، بخصوص با منظومه " حیدر بابایه سلام " اش به محبوب ترین شاعر آذربایجانی و مشهورترین آن در جهان تبدیل شده بود که منظومه " حیدر بابا" به عنوان شاهکار ادبی کم نظیر توجه ادب دوستان دنیا قرار گرفته و در اکثر دانشگاه های جهان از جمله دانشگاه " کلمبیا " در ایالات متحده آمریکا مورد بحث رساله دکترا قرار گرفته بود (2) .

             فردوسی تطهیر میشود ! !

                                                  حسن راشدی    15 /6 /88 

بنا به نوشته مجله فردوسی، چندی است آقای فریدون جنیدی فردوسی شناس وشاهنامه پژوه. باصطلاح انقلابی در شاهنامه پدید آورده است!

وی تصمیم گرفته است اشتباهات فردوسی را در سرودن شاهنامه با 60 هزار بیت، اصلاح کرده و 30 هزار بیت از 60 هزار بیت این سروده را که شامل مدح سلطان محمود غزنوی و دیگر ابیات کم مایه است را دور ریزد و شاهنامه ایی در شان و شوکت حکیم طوس ارائه دهد!!

بنا به اعتقاد فریدون جنیدی 30 هزار بیتی که ایشان از شاهنامه برداشته است نمی تواند سروده حکیم ابوالقاسم فردوسی باشد و به احتمال زیاد توسط "مودود " نوه سلطان محمود و جهت تعریف و تمجید از پدر بزرگش به شاهنامه افزوده شده است ؛ لاکن ادعای استاد بزرگ آقای فریدون جنیدی را حتی شاگردانش ( که آنها نیز شاگردانی را تربیت کرده اند ) هم قبول ندارند، چرا که معتقد هستند در هیچ منبع ادبی- تاریخی ده قرن گذشته بعد از فردوسی و توسط هیچ شاعر و محققی از اینکه فردوسی در سرودن شاهنامه 30 هزار بیت و یا حتی کمتر از 60 هزار بیت شعر گفته باشد اشاره ای نشده است !

    سکوت معنی دار آذربایجان بعد از انتخابات 22 خرداد ! 

                                                                 حسن راشدی   26 / 5 / 88

 شاید با گذشت بیش از دو ماه از انتخابات دور دهم ریاست جمهوری ایران و مسائلی که پس از این انتخابات در کشور رخ داد که هنوز هم درکش و قوس آن هستیم عده ایی بحث کردن از علت و یا علل موضوع سکوت معنی دار فعالین شناخته شده مدنی- سیاسی آذربایجان و در کل ترکان کشور را در اعتراضات سیاسی که بعد از انتخابات 22 خرداد در کشور روی داد را موضوع از مد افتاده و کهنه تلقی کنند ، لاکن به نظر می رسد نقد و بررسی هر چه بیشتر این مسئله از دیدگاهای مختلف، بخصوص از طرف نخبگان و فعالین آذربایجانی که در داخل کشور هستند و از نزدیک با آنچه که در طول تبلیغات انتخاباتی و پس از آن در کشور اتفاق افتاد آشنا هستند می تواند به علل آنچه "سکوت آذربایجان " بعد از انتخابات 22 خرداد نامیده شده کمک بیشتری بکند .

     اویغور مسلمانلاری نین قتل عامینا کیم اعتراض ائتمه لی دیر ؟! 

                                                                        حسن راشدی 20 /4/ 88

 گؤره سن  شرقی تورکوستان و یا چین استعمارچیلاری نین دیلی ایله دئسک چین اؤلکه سی نین سین کیانگ (سیجان ) ایالتینده یاشایان اویغور مسلمان تورکلری نین سون گونلرده چین لیلر طرفیندن قتل عامی آییق وجدانلاری اینجیتدی می ؟!

1940- جی ایلده مستقل بیر اؤلکه کیمی اداره اولونان " شرقی تورکوستان " سونرالار چین استعماری آلتینا کئچه رک بو اؤلکه نین بیر مختار ولایتی کیمی اداره اولماغا باشلادی ؛ لاکین 15 میلیونلوق اویغور تورکلری چین ترکیبینه کئچن گوندن بو گونه قدر چوخ چتین گونلرینی یاشاماقدا و شدتله آسیمیله اولماقدادیرلار !

مختار ولایت ده یاشامالارینا باخمایاراق مختاریت اختیاری اولمایان اویغور مسلمانلاری- نین دیل، تاریخ و کولتورلرینه صاحیب چیخمالاری نین جزاسی، سون گونلرده، ان آزی و چین دولتی نین وئردیگی رسمی رقملره گؤره 184 کیشی و قادینین  اؤلومو، ایکی مین نفرین یارالانماسی و 1400 نفردن چوخ توتوقلانماسی اولموشدور !

بو رقملر چین دولتی نین وئردیگی رسمی رقملردیر، لاکین غیر رسمی خبرلره گؤره سین کیانگ مختار ولایتی نین مرکزی و  3 / 2 میلیونلوق نفوسو اولان اورومچی و باشقا اویغور ساکینلی شهرلرده اؤلن، یارالانان و توتوقلانان اویغور مسلمانلاری نین سایی بو رقملردن نئچه قات آرتیقدیر !

چوخ شاشیردیجی دیر کی، چین اؤلکه سینده آسیمیله سیاستینه اعتراض ائدن اویغور مسلمانلاری نین قتل عامّینا اقدام ائدن چین دؤلتینه بیر چوخ اؤلکه مسئوللاری اعتراض ائدرکن ، بو تعداد مسلمانلارین اؤلومونه، یارالانمالارینا و توتوقلانمالارینا اؤلکه میز ایران مسئوللاری بی تفاوت قالمیشلار ؟!

آلمان اؤلکه سینده و بیر نژادپرست آدام طرفیندن اؤلدورولن میصیر اؤلکه سی اهالیسی مسلمان قادین " مروه الشربینی " نین اؤلومونه و ایتالیادا          دموکراسی خواه تظاهراتچیلاری داغیتماغا اقدام ائدن ایتالیا پولیسینه اؤلکه مسئوللاریمیز، آلمان و ایتالیا دؤلتینه شدتلی اعتراضلار ائتمیش و حتی خانیم مروه الشربینی آدینا تهراندا نمادین تشییع جنازه اولموش و ایتالیا سفیری تهراندا خارجی ایشلر وزارتخاناسینا چاغریلمیش و ایران اسلام جمهوریتی نین اعتراضی ایتالیا سفرینه بیلدیریلمیشدیر.

اگر ادّعا ائدیریک بیزیم سیاستیمیز عین دیانتیمیزدیر، گؤره سن نه اوچون اؤلکه مسئوللاریمیزا چین اؤلکه سینده ان آزی 184 نفر مسلمان قادین و کیشی نین  قتلی آلمانیاد اؤلن بیر نفر مسلمان قادین قدری و ایتالیادا دموکراسی ایسته ین ایتالیالی تظاهراتچیلاری قدر اؤنم و اهمیتی اولمامیش و ایران اسلام جمهوریتی مسئوللاری بو آچیق قتل عامه گؤره چین اؤلکه سی مسئوللارینا بیر اعتراض بئله ائتمه میشلر ؟ !